Torpaq vergisi 2026: hesablanma və ödəniş qaydaları

Ətraflı hüquqi izah

Torpaq vergisi torpaq sahəsinin ölçüsünə və təyinatına görə hesablanan sabit illik vergidir. Torpaqdan gəlir əldə edilib-edilməməsindən asılı deyil — sahə boş dayansa belə vergi hesablanır. Düzgün hesablama üçün üç amil vacibdir: torpağın təyinatı, yerləşdiyi ərazi və ölçüsü.

Torpaq vergisini kim ödəyir?

Azərbaycan Respublikasında mülkiyyətində və ya icarə və digər əsaslarla istifadəsində torpaq sahəsi olan fiziki və hüquqi şəxslər torpaq vergisinin ödəyicisidir. Yəni vergi öhdəliyi yalnız mülkiyyətçiyə deyil, torpaqdan istifadə edən şəxsə də aid ola bilər.

Torpaq üzərində mülkiyyət və ya istifadə hüququ əldə edildikdən sonra 1 ay ərzində uçota durulmalıdır

• Fiziki şəxslər və bələdiyyə müəssisələri — bələdiyyədə;
• Digər müəssisələr — vergi orqanında.

Vergitutma obyekti

Azərbaycan ərazisində mülkiyyətdə və ya icarədə olan torpaq sahələri vergitutma obyektidir. Bura yalnız boş torpaq sahələri daxil deyil — tikililərin altında olan və obyektə xidmət edən torpaq sahələri də torpaq vergisinə cəlb edilir. Bu, çox vaxt nəzərdən qaçır: bina tikilib istifadəyə verildikdən sonra da onun altındakı və ətrafındakı torpaq üzrə öhdəlik davam edir.

Vergitutma bazası

Vergitutma bazası kimi torpaq sahəsinin ölçüsü (kv.m və ya hektar) və təyinatı əsas götürülür. Kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə xüsusi hallarda ölçü əvəzinə şərti ballar tətbiq edilir.

Torpaq vergisinin dərəcələri

Dərəcə torpağın təyinatından və qeyri-kənd təsərrüfatı torpaqlarında yerləşdiyi ərazidən asılıdır.

Qeyri-kənd təsərrüfatı torpaqlarında dərəcə yerləşdiyi şəhər və rayona görə dəyişir. Bakı şəhərində dərəcələr daha yüksək, digər şəhər və rayonlarda daha aşağıdır. Ona görə eyni ölçülü iki sahə fərqli ərazilərdə tamamilə fərqli vergi məbləği verə bilər.

Torpaq vergisi necə hesablanır?

Hesablama düsturu sadədir: sahəni 100 kv.m-lik vahidlərə bölürsünüz və müvafiq dərəcəyə vururuq.

Sahə ÷ 100 × dərəcə = illik torpaq vergisi

Nümunə 1 — kənd təsərrüfatı torpağı

5 000 kv.m kənd təsərrüfatı torpağı, ümumi qayda üzrə

• 5 000 ÷ 100 = 50 vahid
• 50 × 2 manat = 100 manat illik

Nümunə 2 — qeyri-kənd təsərrüfatı torpağı

800 kv.m sənaye təyinatlı torpaq. Dərəcə 2 manatdan 20 manatadək dəyişdiyi üçün nəticə ərazidən asılıdır

• 800 ÷ 100 = 8 vahid
• Ən aşağı dərəcə ilə: 8 × 2 manat = 16 manat
• Ən yüksək dərəcə ilə: 8 × 20 manat = 160 manat

Fərq on dəfəyə qədərdir. Buna görə konkret məbləği bilmək üçün sahənin yerləşdiyi şəhər və rayon üzrə tətbiq olunan dərəcə dəqiqləşdirilməlidir.

Nümunə 3 — ödənişin il ərzində bölünməsi

İllik məbləğ 100 manatdırsa, ödəniş bərabər hissələrlə aparılır

• 15 avqust tarixinədək — 50 manat
• 15 noyabr tarixinədək — 50 manat

Azadolmalar və güzəştlər

Aşağıdakı torpaqlar torpaq vergisinə cəlb edilmir

• Ümumi istifadədə olan torpaqlar;
• Dövlət və bələdiyyə orqanlarının istifadə etdiyi torpaqlar (sahibkarlıq fəaliyyəti istisna olmaqla);
• Dövlət, meşə və su fondu torpaqları;
• Müdafiə təyinatlı torpaqlar.

Bunlardan əlavə, müəyyən kateqoriyalar üçün müddətli güzəştlər nəzərdə tutulub

Bəyannamə və ödəniş müddətləri

Hüquqi və fiziki şəxslər üçün prosedur fərqlidir.

Tez-tez verilən suallar

Torpaqdan gəlir əldə etmirəmsə, vergi ödəməliyəmmi?

Bəli. Torpaq vergisi torpaqdan əldə edilən gəlirdən asılı deyil — hər il sabit qaydada hesablanır.

Torpaq mənim mülkiyyətimdə deyil, icarəyə götürmüşəm. Ödəyici kiməm?

Mülkiyyətində və ya icarə və digər əsaslarla istifadəsində torpaq sahəsi olan şəxslər ödəyici sayılır, yəni icarə əsasında istifadə də öhdəlik yarada bilər.

Binanın altındakı torpağa görə ayrıca vergi varmı?

Tikililərin altında olan və obyektə xidmət edən torpaq sahələri torpaq vergisinə cəlb edilir.

Torpağı yeni almışam, nə vaxt uçota durmalıyam?

Mülkiyyət və ya istifadə hüququ əldə edildikdən sonra 1 ay ərzində. Fiziki şəxslər və bələdiyyə müəssisələri bələdiyyədə, digər müəssisələr vergi orqanında uçota durur.

Fiziki şəxs kimi bəyannamə verməliyəmmi?

Xeyr. Fiziki şəxslər üçün vergi müvafiq orqan tərəfindən hesablanır və bildiriş elektron qaydada göndərilir. Bəyannamə öhdəliyi hüquqi şəxslərə aiddir.

Ödənişi bir dəfəyə etmək olarmı?

Qanunvericilik ödənişin bərabər hissələrlə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərindən gec olmayaraq aparılmasını nəzərdə tutur.

Kənd təsərrüfatı torpağım üçün hansı dərəcə tətbiq olunur?

Ümumi qayda üzrə hər 100 kv.m üçün 2 manat. Təyinatı üzrə istifadə edilən və ya aqrotexniki səbəblərdən istifadə mümkün olmayan torpaqlarda 1 şərti bal üçün 0,06 manat dərəcəsi tətbiq edilir.

Qeyd: yuxarıdakı hesablama nümunələri məqalədə göstərilən dərəcələr üzərində sadə riyazi hesablamadır. Konkret sahə üzrə dəqiq məbləğ torpağın təyinatı, yerləşdiyi ərazi üzrə tətbiq olunan dərəcə və mövcud güzəştlər nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakterlidir və konkret işin hallarına əsaslanan hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Qanunvericilik dəyişə bilər; qərar verməzdən əvvəl aktual qaydaları yoxlayın.