Azərbaycanda vergilər: fiziki şəxslərin gəlir vergisi.

fiziki şəxslərin gəlir vergisi

1. bu verginin ödəyiciləri - rezident və qeyri-rezident fiziki şəxslərdir.

2. vergitutma obyekti – rezident və qeyri-rezident fiziki şəxslər üçün vergitutma obyekti onların gəliridir.

Gəlirə aiddir: muzdlu işlə əlaqədar əldə edilən gəlir (əmək haqqı), muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən əldə edilən gəlir (sahibkarlıq fəaliyyəti) və vergilərdən azad edilən gəlirlərdən başqa bütün digər gəlirlər (faiz gəliri, dividend, royalty və s.).

3. vergitutma bazası - rezidentlərin gəlirləri üzrə vergitutma obyekti vergi ili üçün rezidentlərin bütün gəliri ilə həmin dövr üçün gəlirdən çıxılan məbləğ arasındakı fərqdən ibarət olan vergiyə cəlb edilən gəlirdir.

Yəni, bu o deməkdir ki, fiziki şəxsin gəlir vergisi onun il ərzində əldə etdiyi bütün gəlirin, qanunla icazə verilən çıxılmalar (azadolmalar və ya çıxılan xərclər) çıxıldıqdan sonra qalan hissəsi əsasında hesablanır. Başqa sözlə, əvvəlcə şəxsin ümumi illik gəliri müəyyən edilir, daha sonra Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq çıxılmasına icazə verilən məbləğlər (məsələn, müəyyən güzəştlər və ya azadolmalar) bu gəlirdən çıxılır və yerdə qalan məbləğ isə gəlir vergisinə cəlb olunan məbləğ hesab olunur. Praktiki baxımdan bu o deməkdir ki, fiziki şəxslər gəlir vergisini bütün qazandıqları məbləğdən deyil, yalnız qanuni çıxılmalardan sonra qalan “təmiz” gəlirdən ödəyirlər.

Məsələn, əgər fiziki şəxsin il ərzində 30 000 AZN gəliri varsa və qanunla icazə verilən çıxılmaların məbləği 5 000 AZN təşkil edirsə, onun vergiyə cəlb olunacağı gəliri 25 000 AZN olacaq.

4. vergi dərəcəsi və hesablanması qaydası –

1. Neft-qaz sahəsi dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən vergi aşağıdakı dərəcələrlə tutulur:

Vergi tutulan aylıq gəlirin məbləği	Verginin dərəcəsi
2500 manatadək	14 faiz
2500 manatdan çox olduqda	350 manat + 2500 manatdan çox olan məbləğin 25 faizi

2. Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən vergi aşağıdakı dərəcələrlə tutulur:

2026-cı il yanvarın 1-dən 2027-ci il yanvarın 1-dək

Vergi tutulan aylıq gəlirin məbləği	Verginin dərəcəsi
2500 manatadək	3 faiz
2500 manatdan 8000 manatadək	75 manat + 2500 manatdan 8000 manatadək olan məbləğin 10 faizi
8000 manatdan çox olduqda	625 manat + 8000 manatdan çox olan məbləğin 14 faizi

2027-ci il yanvarın 1-dən 2028-ci il yanvarın 1-dək

Vergi tutulan aylıq gəlirin məbləği	Verginin dərəcəsi
2500 manatadək	5 faiz
2500 manatdan 8000 manatadək	125 manat + 2500 manatdan 8000 manatadək olan məbləğin 10 faizi
8000 manatdan çox olduqda	675 manat + 8000 manatdan çox olan məbləğin 14 faizi

2028-ci il yanvarın 1-dən

Vergi tutulan aylıq gəlirin məbləği	Verginin dərəcəsi
2500 manatadək	7 faiz
2500 manatdan 8000 manatadək	175 manat + 2500 manatdan 8000 manatadək olan məbləğin 10 faizi
8000 manatdan çox olduqda	725 manat + 8000 manatdan çox olan məbləğin 14 faizi