1. vergi ödəyiciləri - Azərbaycan Respublikasının ərazisində, o cümlədən Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerin təkindən faydalı qazıntı çıxaran fiziki şəxslər və müəssisələr mədən vergisinin ödəyiciləridir.
2. vergitutma obyekti - Azərbaycan ərazisində yerin təkindən çıxarılan bütün faydalı qazıntılar (xam neft, təbii qaz, metallər, qeyri-filiz faydalı qazıntılar və s.) vergitutma obyektidir.
3. vergitutma bazası:
çıxarılan faydalı qazıntının növündən asılı olaraq:
xam neft üzrə – tonla miqdar.
təbii qaz və kondensat üzrə – min kubmetr.
metallər üzrə – topdansatış qiyməti.
qeyri-filiz faydalı qazıntılar üzrə – kubmetr.
neft və qaz hasilatı zamanı texnoloji proseslə əlaqədar quyuya geri vurulan neft və qaz normativ hədd daxilində vergitutma bazasından çıxılır.
4. vergi dövrü - hesabat dövrü aydır, mədən vergisi aylıq olaraq hesablanır.
5. vergi dərəcəsi:
xam neft – hər ton üçün 12 manat.
təbii qaz və kondensat – hər min kubmetr üçün 15 manat.
bütün növ metallər – topdansatış qiymətinin 3 faizi.
qeyri-filiz faydalı qazıntılar – növündən asılı olaraq hər kubmetr üçün 0,04 manatdan 10 manata qədər.
6. verginin hesablanması qaydası:
vergi çıxarılan faydalı qazıntının həcminə və ya topdansatış qiymətinə müvafiq vergi dərəcəsi tətbiq edilməklə hesablanır.
neft və qaz üzrə vergitutma bazası hesablanarkən normativ çərçivədə geri vurulan həcm çıxılır.
neft və qaz istisna olmaqla digər faydalı qazıntılar üzrə təqvim ili üçün hesablanmış mədən vergisi, həmin torpaq sahələri üzrə ödənilmiş torpaq vergisi məbləğini aşmamaq şərti ilə ilin son hesabat ayında azaldıla bilər.
7. verginin ödənilməsi qaydası və müddəti:
mədən vergisi hər ay hesablanır və çıxarıldığı aydan sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq dövlət büdcəsinə ödənilir.
bəyannamə də hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilir.
qısa qeyd:
mədən vergisi faydalı qazıntıların çıxarılmasına görə tətbiq olunan xüsusi vergidir və dərəcə çıxarılan resursun növündən asılıdır. əsas amillər: çıxarılan həcm, resursun növü və (metallər üzrə) topdansatış qiyməti.
